تنگه هرمز در هفته‌ای که حمله به کشتی‌ها به اوج جنگ رسید
جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵ سپاه از اصابت یک کشتی گاز مایع در مسیر جنوبی تنگه هرمز خبر داد و تهدید کرد کشتی‌هایی را که «فریب متجاوزان آمریکایی» را بخورند حتی بیرون تنگه تعقیب می‌کند. سنتکام همان روز عبور ۱۳۳ کشتی تجاری را گزارش کرد و محاصره را «آهنین» خواند. این پرونده ادعاهای دو طرف، طرح هفت‌روزه عراقچی و اثر خبر حمله بر قیمت نفت را کنار هم می‌گذارد.
جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵ (۹ اکتبر ۲۰۲۶) جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل وارد ماه هشتم خود شده است. خبرگزاری‌ها آغاز این جنگ را ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ و با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران ثبت کرده‌اند. آمریکا و اسرائیل هدف را جلوگیری از ساخت سلاح هسته‌ای اعلام کرده‌اند و ایران این ادعا را رد کرده است. از اول سپتامبر آمریکا به خاک ایران حمله نکرده، اما رفت‌وآمد کشتی‌ها در تنگه هرمز همچنان محل درگیری است. این پرونده فقط روایت‌هایی را می‌آورد که همان روز در خبرها و در پست‌های پیوست آمده است.
ادعای سپاه درباره کشتی گاز
به نقل از شین‌هوا، نیروی دریایی سپاه اعلام کرد در ساعت‌های پیش از این بیانیه به یک کشتی «غول‌پیکر» حامل گاز مایع نفتی ضربه زده است؛ کشتی‌ای که از مسیر «غیرقانونی» جنوب تنگه هرمز می‌گذشت. آنادولو همین ادعا را این‌طور نقل کرد: کشتی حامل گاز مایع هدف قرار گرفت و آتش گرفت، در حالی که از «مسیر غیرقانونی» جنوب تنگه استفاده می‌کرد.
یورونیوز همین روز نوشت سپاه می‌گوید کشتی ام‌وی سان‌شاین، متعلق به نات‌ویت، را در مسیر غیرمجاز جنوبی زده، به موتور و سامانه رانش آن آسیب رسانده و کشتی آتش گرفته است. آر‌تی‌ئی نام کشتی را ان‌وی سان‌شاین و مالک را نات‌ویت ثبت کرده است. این دو املا با هم فرق دارند و اینجا یکی به‌جای دیگری انتخاب نشده است.
همین جمعه گزارش‌های جداگانه‌ای هم منتشر شد که نباید با همین ادعا یکی گرفته شوند. یورونیوز از هشدار یوکی‌ام‌تی‌او نوشت که صبح جمعه یک کشتی گاز مایع در ۱۳ مایل دریایی غرب الجزیره امارات هدف قرار گرفت و آتش بزرگی بعدا مهار شد. سی‌ان‌بی‌سی از اصابت کشتی جم شماره ۲ در آب‌های امارات نوشت که از ماه مارس از رأس تنوره حرکت کرده بود و آتش گرفت. این سه روایت را منابع جدا گفته‌اند.
تهدید به تعقیب بیرون از تنگه
الجزیره انگلیسی نوشت سپاه تهدید کرده کشتی‌هایی را که «فریب متجاوزان آمریکایی» را بخورند، حتی بیرون از تنگه هرمز مجازات می‌کند. این موضع درست بعد از اعلام حمله به کشتی گاز منتشر شد. یورونیوز افزود سپاه گفته کشتی‌های «متخلف» را در هر نقطه منطقه تعقیب می‌کند و تقصیر را متوجه ارتش آمریکا می‌داند. به نقل از همان گزارش، امام‌جمعه حجت‌الاسلام محمدجواد علی‌اکبری گفته تنگه تا تحقق کامل هفت شرط ایران بسته می‌ماند و راهبرد از دفاع به حمله تغییر کرده است.
هفته‌ای که حمله‌ها زیاد شد
سی‌ان‌بی‌سی به نقل از سازمان بین‌المللی دریانوردی نوشت در هفته‌ای که ۴ اکتبر تمام شد به ۱۱ نفتکش حمله شده، بیشترین رقم از آغاز جنگ در اواخر فوریه، و این هفته هم پنج حمله دیگر گزارش شده است. همان گزارش می‌گوید دوشنبه ۱۲ ملوان هندی در نفتکش اون پیس، متعلق به امارات و تحت مدیریت ماریسکس، زخمی شدند. از اواخر فوریه دست‌کم ۲۴ ملوان در حمله به ۱۰۰ کشتی تجاری در هرمز، خلیج فارس و دریای عمان کشته شده‌اند و از ژوئیه دست‌کم ۹ ملوان جان باخته‌اند.
یورونیوز نوشت روز پیش از جمعه یک نفتکش در شمال قطر هدف قرار گرفت، تلفات داشت و این نخستین حمله از این نوع در شش ماه اخیر بود. پنجشنبه هم آتش‌سوزی کشتی ون‌گارد در حدود ۴۰ کیلومتری فجیره گزارش شد که احتمالا همان دالکوت با پرچم جزایر مارشال است. حدود یک‌پنجم نفت و گاز جهان در شرایط عادی از هرمز می‌گذرد؛ این را یورونیوز در همان گزارش آورده است.
روایت سنتکام
الجزیره انگلیسی به نقل از سنتکام نوشت این فرماندهی ۱۳۳ کشتی تجاری را از تنگه هرمز عبور داده و محاصره علیه ایران را «آهنین» خوانده است. در همان خبر، بالگرد سی هاوک از ناو یواس‌اس جان پل جونز به پرواز درمی‌آید. سنتکام در پیام ۸ اکتبر خود از نشست مجازی با شرکای کشتیرانی نوشت. دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، از رهبران صنعت و نهادهای دولت آمریکا تشکر کرد و از آسیب خدمه غیرنظامی بر اثر آنچه «حملات غیرموجه ایران» خواند یاد کرد و از افزایش جریان عبور تجاری گفت.
سی‌ان‌بی‌سی نوشت سنتکام چهارشنبه گفته ۲۰ میلیون بشکه از تنگه گذشته و بسته بودن آن را رد کرده است. یورونیوز نوشت سنتکام جمعه اعلام کرد مسیرهای اصلی از مین پاک شده و به روی کشتی‌هایی که تحریم‌های دریایی آمریکا را نقض نمی‌کنند باز است و هزاران کشتی عبور کرده‌اند. این‌ها ادعای سنتکام است. سپاه از همان آب‌راه تصویر دیگری می‌دهد.
طرح هفت‌روزه و حرف ترامپ
آنادولو به نقل از عباس عراقچی، وزیر خارجه، نوشت ایران پاسخ آمریکا به طرح هفت‌روزه بازگشایی تنگه را بررسی می‌کند و ظرف چند روز جواب می‌دهد. مذاکره از راه میانجی‌ها ادامه دارد و باز شدن آب‌راه به گفت‌وگوی دوباره ایران و آمریکا گره خورده است.
گلف‌نیوز جزئیات طرح را این‌طور نقل کرد: آمریکا در چهار تا پنج روز نخست گام بردارد، روز ششم کشتیرانی عادی شود و روز هفتم گفت‌وگوی گسترده‌تر آغاز شود. خواسته‌هایی که برای ایران ذکر شده پایان درگیری، آزاد شدن دارایی‌های مسدود، رفع محدودیت صادرات نفت و پایان محاصره دریایی بنادر ایران است. همان گزارش نوشت ترامپ گفت‌وگوها را سازنده خوانده، حمله دوباره پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر را رد کرده، اما محاصره را نگه داشته و تحریم تازه بر کشتیرانی نفت وضع کرده است. آر‌تی‌ئی هم نقل کرد ترامپ تا ۳ نوامبر حمله دوباره را منتفی دانسته و بحث‌ها را سازنده خوانده است. افه نوشت ترامپ وضعیت ایران را از نظر اقتصادی و نظامی «بسیار حساس» توصیف کرده، در حالی که محاصره نفت ایران در تنگه هرمز ادامه دارد.
نفت؛ دو رقم جدا هستند
افه نوشت پس از گزارش حمله به یک کشتی نزدیک تنگه، نفت وست تگزاس اینترمدیت ۴٫۷۶ درصد بالا رفت و به ۹۲٫۴۸ دلار در هر بشکه رسید.
سی‌ان‌بی‌سی به نقل از کپلر نوشت در هفته‌ای که چهارشنبه تمام شد حدود ۸٫۵ میلیون بشکه در روز از هرمز گذشته، نزدیک ۴۰ درصد کمتر از پیش از جنگ، و صادرات نفت خاورمیانه ۱۵٫۳ میلیون بشکه در روز بوده، حدود ۱۰ درصد زیر سطح پیش از جنگ. در سپتامبر، با اسکورت آمریکا در امتداد عمان، عبور به سطح پیش از جنگ برگشته بود. همان گزارش می‌گوید ایران از اواخر اوت، به دلیل محاصره دریایی آمریکا، نفت خام برای صادرات بار نزده است.
گلف‌نیوز به نقل از یوکی‌ام‌تی‌او در ۹ اکتبر نوشت تردد کشتیرانی در هرمز هنوز حدود ۷۵ درصد کمتر از پیش از درگیری است. این رقم با کاهش حدود ۴۰ درصدی عبور نفت خام در برآورد کپلر یکی نیست و نباید به‌جای هم به کار برود.
جمع‌بندی
ادعاهای سپاه و سنتکام در این پرونده کنار هم آمده‌اند. بسته بودن تنگه، باز بودن آن، و شمار کشتی‌ها و بشکه‌ها را هیچ‌کدام از دو طرف به‌تنهایی واقعیت آب‌راه نمی‌کند. جنگ از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ ادامه دارد و تا عصر ۱۷ مهر ۱۴۰۵، خبر هرمز هنوز بر سر همین اختلاف است: چه کسی حق عبور می‌دهد و حمله به کشتی غیرنظامی را کدام طرف آغاز کرده است.