ترامپ تحریم‌های تازهٔ روسیه را معلق کرد؛ تمدید تحریم ایران پابرجاست

به گزارش خبرگزاری آناتولی و رویترز، رئیس‌جمهور آمریکا تنها چند روز پیش از اجرای قانون جدید تحریم‌های روسیه، بیشتر تعرفه‌ها و تحریم‌های آن را معلق کرد. متن فرمان اجرایی منتشرشده در وب‌سایت کاخ سفید نشان می‌دهد ترامپ با استناد به مادهٔ ۱۱۵ همین قانون و ارسال گواهی «منافع ملی» به کنگره، تعرفه‌ها و فهرست بلندی از تحریم‌ها را از اجرا خارج کرده است. نام رسمی این قانون «قانون تحریم روسیه و ایران لیندسی او. گراهام ۲۰۲۶» است و افزون بر بندهای مربوط به روسیه، مادهٔ جداگانه‌ای دربارهٔ تمدید تحریم‌های ایران دارد. همین ماده موضوع را برای مخاطب ایرانی مهم می‌کند.

۱. فرمان جمعه چه چیزهایی را معلق کرد؟

بر اساس متن فرمان اجرایی کاخ سفید، ترامپ اجرای همهٔ تعرفه‌های مواد ۱۱۲ و ۱۱۳ قانون گراهام را معلق کرده است. مادهٔ ۱۱۲ افزایش تعرفهٔ کالاهای روسی و مادهٔ ۱۱۳ تعرفه بر کشورهای خریدار نفت و گاز روسیه را مقرر می‌کند. در همین فرمان، بخش‌هایی از مادهٔ ۱۰۲ و بندهای تحریمی مواد ۱۰۳ تا ۱۱۱ و مادهٔ ۱۱۷ نیز معلق شده‌اند. به گزارش آناتولی، تعرفهٔ ۵۰۰ درصدی بر کالاهای روسی و تعرفهٔ ۱۰۰ درصدی بر واردکنندگان بزرگ نفت و گاز روسیه از جمله موارد معلق‌شده است.

در متن فرمان آمده است که این تعلیق‌ها «تا زمانی که رئیس‌جمهور یا وزیر خارجه... تشخیص دهند اقدام بیشتری مناسب است» به قوت خود باقی می‌مانند. فرمان همچنین تصریح می‌کند تحریم‌هایی که پیش از تصویب این قانون با فرمان‌های اجرایی مربوط به وضعیت اضطراری ملی دربارهٔ روسیه وضع شده بودند، دست‌نخورده می‌مانند. بر اساس همین متن، نمایندهٔ تجاری آمریکا مأمور شده خرید نفت و گاز روسیه از سوی کشورها و دور زدن تحریم‌ها را زیر نظر بگیرد و به رئیس‌جمهور گزارش دهد.

۲. قانون گراهام چه بود و چرا اکنون؟

به نوشتهٔ بیانیهٔ کاخ سفید، ترامپ این قانون را روز ۲۷ شهریور (۱۸ سپتامبر) امضا کرد. به گزارش مؤسسهٔ حقوقی سالیوان و کرامول، مجلس سنا این قانون را روز ۷ اوت با ۸۶ رأی موافق در برابر ۱۱ رأی مخالف و مجلس نمایندگان روز ۱۶ سپتامبر با ۲۶۲ رأی موافق در برابر ۱۵۹ رأی مخالف تصویب کرده بود. به نوشتهٔ شبکهٔ سی‌بی‌اس، این قانون به نام سناتور فقید لیندسی گراهام نام‌گذاری شده و بیشتر بزرگ‌ترین خریداران نفت و گاز روسیه، از جمله چین، هند و ترکیه، را هدف گرفته بود. به گزارش همین شبکه، تعرفه‌های ۱۰۰ درصدی قرار بود از روز یکشنبه اجرا شوند. متن فرمان کاخ سفید تاریخ ۱۸ اکتبر (۲۶ مهر) را ذکر کرده است.

سی‌بی‌اس می‌نویسد این تصمیم یک هفته پس از آن گرفته شد که ترامپ تحریم‌های گازوئیل روسیه را کاهش داد و از توافق با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، برای واردات گازوئیل به بازار آمریکا خبر داد. به نوشتهٔ این شبکه، ترامپ می‌کوشد با بهره‌گیری از انرژی روسیه قیمت‌ها را کاهش دهد. شبکهٔ ان‌بی‌سی نیز یادآوری کرده است که این تصمیم کمتر از سه هفته پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا گرفته شده و هزینهٔ زندگی همچنان از دغدغه‌های اصلی رأی‌دهندگان است.

۳. پیوند قانون با ایران: مادهٔ ۲۰۱ خارج از فهرست تعلیق

بر اساس متن نهایی قانون منتشرشده در وب‌سایت کنگرهٔ آمریکا، عنوان دوم قانون گراهام شامل مادهٔ ۲۰۱ با عنوان «تمدید قانون تحریم‌های ایران مصوب ۱۹۹۶» است. این ماده سال ۲۰۲۶ را در بند مربوط به پایان اعتبار آن قانون به ۲۰۳۱ تغییر می‌دهد. بیانیهٔ کاخ سفید هنگام امضای قانون نیز آن را قانونی توصیف کرده که تحریم‌های روسیه را گسترش می‌دهد و «تحریم‌های موجود علیه ایران را تمدید می‌کند».

به نوشتهٔ سالیوان و کرامول، قانون تحریم‌های ایران قرار بود پایان سال جاری میلادی منقضی شود و اکنون تا ۳۱ دسامبر ۲۰۳۱ معتبر است. این مؤسسه می‌نویسد قانون مذکور از جمله امکان تحریم اشخاص فعال در بخش‌های نفت و پتروشیمی ایران را فراهم می‌کند. این مؤسسهٔ حقوقی تصریح کرده که تمدید یادشده مشمول اختیار تعلیق مادهٔ ۱۱۵ نیست، زیرا آن اختیار به بندهای مربوط به روسیه محدود است. فهرست بندهای معلق‌شده در فرمان روز جمعه نیز تنها مواد عنوان نخست قانون را در بر می‌گیرد و نامی از مادهٔ ۲۰۱ نمی‌برد.

۴. واکنش‌ها در واشنگتن و مسکو

به گزارش ان‌بی‌سی، ریچارد بلومنتال، سناتور دموکرات، این اقدام را «اقدامی بزدلانه» خواند و گفت این معافیت‌ها «ربطی به امنیت ملی ما ندارد». دان بیکن، نمایندهٔ جمهوری‌خواه، نیز به نوشتهٔ همین شبکه گفت رئیس‌جمهور «جنگ را طولانی می‌کند، نه اینکه به آن پایان دهد». به گزارش سی‌بی‌اس، گروهی از سناتورهای هر دو حزب پیش‌تر کاهش تحریم‌های گازوئیل را «خیانت به مردم اوکراین» خوانده و از ترامپ خواسته بودند قانون گراهام را اجرا کند.

در سوی دیگر، به گزارش مسکو تایمز، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، روز ۳۰ شهریور (۲۱ سپتامبر) پس از امضای قانون گفته بود این سند «به احیای روابط دوجانبهٔ ما کمکی نمی‌کند». او همچنین گفته بود این قانون بعید است به پیشرفت در مسیر حل‌وفصل جنگ اوکراین کمک کند. در منابع بررسی‌شده، واکنش رسمی کرملین به فرمان تعلیق روز جمعه دیده نشد.

جمع‌بندی

فرمان اجرایی روز جمعه، به گواهی متن منتشرشده در کاخ سفید، بخش عمدهٔ قانونی را که ترامپ کمتر از یک ماه پیش امضا کرده بود عملاً متوقف می‌کند. این توقف موقت است و دولت آمریکا هر زمان بخواهد می‌تواند آن را لغو کند. منتقدان در کنگره این تصمیم را امتیاز به مسکو می‌دانند و رسانه‌های آمریکایی آن را با تلاش برای مهار قیمت سوخت مرتبط کرده‌اند. برای ایران، نکتهٔ اصلی این است که تمدید قانون تحریم‌های ایران تا ۲۰۳۱، بنا بر متن قانون و تحلیل سالیوان و کرامول، از اختیار تعلیق این قانون بیرون است و در فهرست تعلیق‌های روز جمعه هم قرار ندارد.

ارجاعات

پست‌های تیتروار

منابع خارجی