کاخ سفید: آتش‌بس روسیه و اوکراین در اولشکی با میانجی‌گری ملانیا ترامپ

کاخ سفید روز جمعه ۱ آبان (۲۳ اکتبر) اعلام کرد ملانیا ترامپ، بانوی اول آمریکا، میان روسیه و اوکراین برای برقراری آتش‌بسی محلی در شهر اولشکی میانجی‌گری کرده است؛ آتش‌بسی که به گفتهٔ کاخ سفید از ۷ آبان (۲۹ اکتبر) آغاز می‌شود تا کمک‌های بشردوستانه وارد شهر شود و تخلیهٔ غیرنظامیان از مسیری امن آماده شود. در همین روز، مسکو و کی‌یف نیز از مبادلهٔ ۲۷۰ اسیر از هر طرف خبر دادند.

۱. مفاد آتش‌بس به روایت کاخ سفید

بر پایهٔ بیانیهٔ کاخ سفید، دو کشور پذیرفته‌اند عملیات نظامی در اولشکی را به‌طور موقت متوقف کنند و ملانیا ترامپ و نمایندهٔ او مستقیماً با رهبری روسیه و اوکراین شرایط و زمان‌بندی توافق را تعیین کرده‌اند. مدت آتش‌بس در بیانیه مشخص نشده است.

ملانیا ترامپ در این بیانیه گفته است: «وضعیت اولشکی وخیم است. اولشکی شهری در خط مقدم جنگ و در آستانهٔ فاجعه است.» به گفتهٔ او، مقام‌های غیرنظامی دو کشور نیاز ساکنان را در خانه‌هایشان می‌سنجند و متقاضیان خروج به مقصد دلخواه خود منتقل می‌شوند؛ او افزوده است: «پیش‌بینی می‌کنم برخی بخواهند به روسیه بروند و برخی به اوکراین.» به گفتهٔ بانوی اول آمریکا، یک «رسانهٔ آمریکایی بی‌طرف» این روند را مستند می‌کند؛ به گزارش رویترز، شبکهٔ راست‌گرای نیوزمکس اعلام کرده است دوربین‌هایش برای مستندسازی این روند دسترسی انحصاری دارند.

۲. اولشکی؛ شهری محاصره‌شده در کرانهٔ چپ دنیپر

اولشکی در استان خرسون و در کرانهٔ مقابل شهر خرسون در آن سوی رود دنیپر قرار دارد و از روزهای نخست جنگ در اسفند ۱۴۰۰ (فوریهٔ ۲۰۲۲) در کنترل نیروهای روسیه است. به گفتهٔ کاخ سفید، جمعیت این شهر پیش از جنگ حدود ۲۴ هزار نفر بود و اکنون ۱۷۰۰ تا ۲۰۰۰ نفر، عمدتاً سالمند و حدود ۵۰ کودک، در آن باقی مانده‌اند. مقام‌های اوکراینی شمار باقی‌ماندگان در شهر و پیرامون آن را احتمالاً بیش از ۶ هزار نفر، از جمله حدود ۲۰۰ کودک، برآورد کرده‌اند.

به نوشتهٔ واشینگتن پست، آخرین محمولهٔ غذایی ۵ خرداد (۲۶ مه) به شهر رسیده بود و پس از آن تنها در اوایل مهر (اواخر سپتامبر) ارتش اوکراین توانست چهار تن غذا با پهپاد به شهر برساند. دیمیتری لوبینتس، کمیسر حقوق بشر اوکراین، ۲۶ مهر (۱۸ اکتبر) به گزارش کی‌یف ایندیپندنت گفته بود مذاکره برای تخلیهٔ غیرنظامیان «مستقیماً به خاک تحت کنترل دولت اوکراین» به مرحلهٔ توافق بر سر جزئیات نهایی نزدیک شده است. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، نیز ۲۸ مهر (۲۰ اکتبر) به گزارش روزنامهٔ روسی کومسومولسکایا پراودا گفته بود روسیه برای رفع بحران انسانی اولشکی کار می‌کند.

۳. تبادل ۲۷۰ اسیر و میانجی‌گری امارات

وزارت دفاع روسیه روز جمعه اعلام کرد دو کشور هر کدام ۲۷۰ نظامی را مبادله کرده‌اند و نظامیان آزادشدهٔ روس پس از دریافت مراقبت‌های پزشکی و روانی در بلاروس به روسیه بازمی‌گردند. به گزارش خبرگزاری تاس، این وزارتخانه گفته است امارات متحدهٔ عربی در این مبادله میانجی‌گری بشردوستانه کرده است.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، اعلام کرد ۲۷۰ نفر، شامل ۲۶۱ نظامی و ۹ غیرنظامی، به کشور بازگشته‌اند و بیشتر آنان از سال ۲۰۲۲ در اسارت بوده‌اند. به گزارش پولیتیکو، این سومین مرحله از روندی است که از ۲۸ مرداد (۱۹ اوت) آغاز شد. یانا لانتراتووا، کمیسر حقوق بشر روسیه، و لوبینتس نیز به گزارش خبرگزاری آناتولی از بازگشت متقابل هفت غیرنظامی از هر طرف در چارچوب طرح پیوند خانواده‌ها با پشتیبانی کمیتهٔ بین‌المللی صلیب سرخ خبر دادند.

۴. زمینهٔ دیپلماتیک

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، به گزارش آناتولی بر آمادگی مسکو برای ازسرگیری مذاکرات صلح سه‌جانبه تأکید کرده و گفته است محور این گفت‌وگوها تضمین امنیت پس از جنگ برای هر دو طرف خواهد بود. رویترز نیز یادآوری کرده است دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، زلنسکی را برای رسیدن به توافق با پوتین تحت فشار گذاشته است. پس از بیانیهٔ کاخ سفید، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، به گزارش تاس تأیید کرد که روسیه و اوکراین بر سر آتش‌بس در اولشکی به توافق رسیده‌اند و گفت نظامیان اکنون در حال هماهنگی زمان آتش‌بس هستند. داوید آراخامیا، رئیس فراکسیون حزب «خدمتگزار مردم» در پارلمان اوکراین، نیز اعلام کرد عملیات رفع محاصرهٔ اولشکی و پیرامون آن به‌زودی آغاز می‌شود و آتش‌بس به‌زودی برقرار خواهد شد.

جمع‌بندی

آتش‌بس اولشکی، اگر از ۷ آبان اجرا شود، محدود به یک شهر و با هدف انسانی است و کاخ سفید مدت آن را مشخص نکرده است. هم‌زمانی آن با تبادل ۲۷۰ اسیر، پرونده‌های بشردوستانه را در کانون تماس‌های مسکو و کی‌یف قرار داده است؛ تماس‌هایی که آمریکا و امارات در آن نقش میانجی دارند. کرملین و داوید آراخامیا از سوی اوکراین اصل این توافق را تأیید کرده‌اند، اما به گفتهٔ پسکوف زمان دقیق آتش‌بس هنوز در دست هماهنگی نظامیان دو طرف است.

ارجاعات

پست‌های تیتروار

منابع خارجی