ایران ازسرگیری مذاکره با آمریکا را به «تضمین‌های معتبر» منوط کرد
به گزارش خبرگزاری آناتولی به نقل از ایرنا، وزیر امور خارجهٔ ایران روز شنبه در پنجاه‌ودومین نشست شورای وزیران خارجهٔ سازمان همکاری اسلامی در بغداد اعلام کرد ایران همچنان آمادهٔ مذاکره است. او ازسرگیری گفت‌وگو با آمریکا را به «تضمین‌های معتبر» در برابر تکرار حملات نظامی منوط کرد. متن کامل این سخنرانی را خبرگزاری مهر منتشر کرده است. به گفتهٔ عراقچی، ایران در دو سال گذشته «با حسن نیت» مذاکره کرده، اما هر بار به‌جای دیپلماسی با اقدام نظامی روبه‌رو شده است.
۱. پیام بغداد: نه به فشار، آری به گفت‌وگوی مشروط
بر اساس متن سخنرانی منتشرشده در خبرگزاری مهر، عراقچی گفت: «ایران اجبار، تهدید و ارعاب را نمی‌پذیرد و حقوق حاکمیتی خود را زیر فشار واگذار نمی‌کند، اما برای گفت‌وگو بر پایهٔ احترام متقابل و تضمین‌های معتبر آماده است.» او افزود تجربهٔ مذاکرات گذشته «بی‌اعتمادی عمیقی» دربارهٔ ازسرگیری مذاکره بدون تضمین در برابر تکرار حملات پدید آورده، اما ایران «در را باز نگه داشته است».
وزیر امور خارجه در همین سخنرانی، به نوشتهٔ مهر، از جان باختن حدود پنج هزار نفر، از جمله صدها زن و کودک، در حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی یاد کرد. او همچنین از ترور رهبر انقلاب و شماری از مقام‌های ارشد سیاسی و نظامی ایران سخن گفت و آن را نقض آشکار حقوق بین‌الملل خواند. عراقچی تأکید کرد میان دفاع از حقوق ایران و پیگیری صلح تناقضی وجود ندارد و این مسئله «در میدان نبرد حل نخواهد شد».
۲. طرح هفت‌روزه و تفاهم‌نامهٔ اسلام‌آباد
به گفتهٔ عراقچی در متن منتشرشده در مهر، ایران و آمریکا روز ۲۷ خرداد (۱۷ ژوئن) با میانجی‌گری پاکستان و حمایت قطر تفاهم‌نامهٔ اسلام‌آباد را امضا کردند. ایران بر اساس بند پنجم آن متعهد شد تمهیدات لازم برای تردد ایمن کشتی‌ها را فراهم کند. او گفت تردد دریایی ظرف دو هفته به حدود ۶۰ درصد سطح پیش از جنگ بازگشت، اما «اقدامات یک‌جانبه و نظامی بعدی آمریکا» اجرای تفاهم‌نامه را متوقف کرد. به گفتهٔ او، سازوکارهای حل اختلاف پیش‌بینی‌شده در این تفاهم‌نامه نیز نادیده گرفته شد.
عراقچی افزود ایران از طریق قطر «طرحی مشخص و هفت‌روزه» ارائه کرده است. بر پایهٔ این طرح، در صورت فراهم شدن شرایط لازم، تنگهٔ هرمز می‌تواند ظرف هفت روز بازگشایی و تردد عادی دریایی از سر گرفته شود. او گفت: «انتخاب اکنون با آمریکاست.» به گزارش تی‌آر‌تی فارسی، بر اساس این طرح، آمریکا باید طی چهار یا پنج روز نخست اقدامات مورد توافق را انجام دهد تا تردد عادی کشتی‌ها از روز ششم از سر گرفته شود و مذاکرات برای توافق نهایی در روز هفتم آغاز شود. خواسته‌های اعلام‌شدهٔ تهران به نوشتهٔ همین رسانه شامل پایان درگیری‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده، لغو محدودیت‌های صادرات نفت و پایان محاصرهٔ دریایی بنادر ایران است.
۳. پاسخ آمریکا و کانال‌های میانجی
به گزارش تایمز آو ایندیا به نقل از رسانه‌های رسمی ایران، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، روز یکشنبه ۱۹ مهر (۱۱ اکتبر) پاسخ واشنگتن به شروط تهران را «ناکافی» خواند. او گفت آمریکا برخی شروط ایران را پذیرفته، اما برخی دیگر همچنان مبهم است. به گزارش تی‌آر‌تی فارسی، عراقچی روز پنجشنبه ۱۶ مهر (۸ اکتبر) گفته بود ایران دیدگاه‌های طرف آمریکایی را دریافت کرده، در حال بررسی آن‌هاست و احتمالاً ظرف چند روز پاسخ می‌دهد.
روز شنبه نیز یعقوب رضازاده، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با ایلنا گفت مذاکراتی با «پیش‌دستی کشورهای قطر و عمان» در جریان است. او افزود: «یک‌سری شرایط را ما مطرح کرده‌ایم و یک‌سری شرایط را هم طرف مقابل مطرح کرده است و اکنون منتظریم ببینیم آیا شرایطی که ما اعلام کرده‌ایم، از طرف آمریکایی‌ها پذیرفته می‌شود یا خیر.» به گفتهٔ او، تمام مذاکرات زیر نظر شورای عالی امنیت ملی انجام می‌شود و این شورا «مجوز رهبری را برای این موارد می‌گیرد». رضازاده همچنین گفت فکر نمی‌کند پیش از برگزاری انتخابات کنگرهٔ آمریکا و انتخابات در رژیم صهیونیستی جنگی رخ دهد، اما احتمال درگیری را منتفی ندانست. خبرگزاری آناتولی نیز در گزارش همین گفت‌وگو، این تماس‌ها را «غیرمستقیم» و با میانجی‌گری قطر و عمان توصیف کرده است.
۴. هرمز و پیام به همسایگان
به نوشتهٔ تورکیه تودی، اظهارات عراقچی در حالی مطرح شد که تردد کشتی‌ها در تنگهٔ هرمز حدود ۷۰ درصد کمتر از سطح پیش از جنگ است. عراقچی در متن سخنرانی منتشرشده در مهر گفت تنگهٔ هرمز تا ۹ اسفند (۲۸ فوریه) باز بود. او ناامنی پس از آن را «نتیجهٔ مستقیم» اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی و محاصرهٔ اعمال‌شده از سوی آمریکا دانست. وزیر امور خارجه خطاب به کشورهای منطقه گفت قلمرو، حریم هوایی و زیرساخت هر کشور منطقه باید تنها در خدمت امنیت منطقه باشد و هرگز به سکوی حمله به همسایه تبدیل نشود. به نوشتهٔ مهر، او افزود: «یا امنیت را با هم می‌سازیم، یا ناامنی را با هم تحمل خواهیم کرد.»
جمع‌بندی
سخنان وزیر امور خارجهٔ ایران در بغداد، به روایت منابع بررسی‌شده، موضعی دوگانه را ترسیم می‌کند: رد مذاکره زیر فشار و هم‌زمان باز نگه داشتن مسیر دیپلماسی به شرط «تضمین‌های معتبر». طرح هفت‌روزه‌ای که از طریق قطر منتقل شده، به گفتهٔ عراقچی، کلید بازگشایی تنگهٔ هرمز است و تصمیم دربارهٔ آن را به واشنگتن واگذار می‌کند. اظهارات دبیر شورای عالی امنیت ملی و یک عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس نشان می‌دهد تبادل شروط از طریق میانجی‌ها ادامه دارد و تهران منتظر پاسخ آمریکاست. در منابع بررسی‌شده، واکنش رسمی آمریکا به سخنان روز شنبه دیده نشد.
ارجاعات
پست‌های تیتروار
- خبرگزاری آناتولی، شرط «تضمین‌های معتبر» برای ازسرگیری مذاکره با آمریکا (کاور): https://titrvar.com/posts/fz2fof1hbzqu
منابع خارجی
- خبرگزاری آناتولی: https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-says-renewed-talks-with-us-require-credible-guarantees-against-new-attacks/4092031
- خبرگزاری مهر، متن کامل سخنرانی: https://en.mehrnews.com/news/248652/Iran-rejects-pressure-remains-open-to-dialogue-Araghchi
- ایلنا، گفت‌وگو با یعقوب رضازاده: https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1853242-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B7%D8%AA-%D9%82%D8%B7%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
- خبرگزاری آناتولی، ادامهٔ تماس‌ها با میانجی‌گری قطر و عمان: https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iranian-lawmaker-says-indirect-talks-with-us-continuing-through-qatar-oman-report/4092082
- تی‌آر‌تی فارسی: https://www.trtfarsi.com/article/52563b7a7a1e
- تایمز آو ایندیا: https://timesofindia.indiatimes.com/world/middle-east/iran-calls-us-response-to-seven-day-hormuz-proposal-insufficient/articleshow/134875500.cms
- تورکیه تودی: https://www.turkiyetoday.com/region/iran-ready-for-us-talks-with-credible-guarantees-araghchi-tells-oic-3230513