هند و جنبش «سوسک‌ها»؛ اعتراض به حذف ۱۳۰ میلیون نام از فهرست رأی
رهبران «حزب مردمی سوسک» (CJP)، جنبش جوانانی که در چند ماه به یکی از جدی‌ترین چالش‌های سیاسی نارندرا مودی تبدیل شده، روز یکشنبه ۱۹ مهر (۱۱ اکتبر) پس از آزادی از بازداشت اعلام کردند اعتراض‌ها را تا استعفای گیانش کومار، رئیس کمیسیون انتخابات هند، ادامه می‌دهند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، از روز شنبه هزاران معترض در دهلی نو بازداشت شده‌اند. پلیس پیش از تجمع شنبه ایستگاه‌های مترو و بیش از ۲۰۰ قطار را تعطیل و تجمعات عمومی را در چند منطقه ممنوع کرده بود. محور اعتراض، بازنگری سراسری فهرست رأی‌دهندگان است که به گزارش بی‌بی‌سی تاکنون دست‌کم ۱۳۰ میلیون نام را از فهرست‌ها حذف کرده است. منتقدان می‌گویند این روند به سود حزب حاکم بهاراتیا جاناتا (BJP) است؛ کمیسیون انتخابات و این حزب اتهام‌ها را رد می‌کنند.
۱. بازداشت در فرودگاه و دهلیِ قرنطینه‌شده
به گزارش سی‌ان‌ای به نقل از رویترز، پلیس روز شنبه ۱۸ مهر (۱۰ اکتبر) ابهیجیت دیپکه، بنیان‌گذار این جنبش، و دو رهبر دیگر آن، سوراو داس و آشوتوش رانکا، را پس از فرود هواپیمایشان از بمبئی در فرودگاه دهلی بازداشت کرد. به نوشتهٔ همین گزارش، ۴۵ ایستگاه مترو و بازارها بسته شد، اینترنت همراه در مرکز تجاری شهر قطع شد و خودروهای ضدشورش با تفنگ‌های گاز اشک‌آور در مسیرهای اصلی مستقر شدند. دیپکه پیش از عزیمت به دهلی به خبرگزاری ای‌ان‌آی گفته بود: «چرا نخست‌وزیر این‌قدر از جوانان کشور می‌ترسد؟... این چیزی جز ترس نیست.»
بی‌بی‌سی به نقل از رسانه‌های محلی گزارش داد روز شنبه ۷۰۰۰ معترض بازداشت و سپس آزاد شدند و روز یکشنبه نیز صدها نفر دیگر بازداشت شدند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، سازمان گزارشگران بدون مرز اعلام کرد دست‌کم ۱۶ روزنامه‌نگار هم بازداشت شده‌اند و این اقدام را «غیرقابل قبول» خواند. به نوشتهٔ همین خبرگزاری، پلیس دربارهٔ بازداشت‌ها اظهارنظری نکرده است.
۲. آزادی مشروط و حکم دیوان عالی
به گزارش بی‌بی‌سی، دادگاه بخش روز یکشنبه سه رهبر جنبش را «به این شرط که تا یک سال مرتکب برهم زدن نظم عمومی نشوند» آزاد کرد. رانکا در نشست خبری گفت این شرط مانع اعتراض نیست: «اعتراض مسالمت‌آمیز حق قانونی ماست.» دیپکه نیز در ایکس نوشت «حزب مردمی سوسک نه عقب‌نشینی می‌کند و نه مرعوب می‌شود». به گزارش خبرگزاری فرانسه، سوراو داس گفت: «عقب‌نشینی نمی‌کنیم» و از مردم خواست «برای اعتراض مسالمت‌آمیز بیرون بیایند.»
در همان روز، به گزارش بی‌بی‌سی، دیوان عالی هند در جلسه‌ای ویژه به دولت دستور داد اینترنت را برقرار کند، فعالیت مترو و قطارها را جز در صورت اخلال در نظم عمومی عادی کند و از بازداشت غیرقانونی خودداری کند. خبرگزاری فرانسه به نقل از قاضی جویمالیا باگچی نوشت: «بازداشت فقط باید پس از طی روال قانونی انجام شود.»
۳. ریشهٔ بحران: ۱۳۰ میلیون نام حذف‌شده
به گزارش سی‌ان‌ای به نقل از رویترز، داده‌های کمیسیون انتخابات نشان می‌دهد حدود ۱۳۰ میلیون نام در این بازنگری حذف شده است؛ شامل ۶۳ میلیون نفر که محل سکونت خود را تغییر داده‌اند، ۳۰ میلیون نفر که پیدا نشدند و ۲۸ میلیون نفر که فوت کرده‌اند. کمیسیون می‌گوید این رقم مربوط به مرحلهٔ پیش‌نویس است و کسانی که به اشتباه حذف شده‌اند می‌توانند دوباره ثبت‌نام کنند. به گزارش همین منبع، موج تازهٔ اعتراض‌ها پس از گزارش روزنامهٔ ایندین اکسپرس آغاز شد که نوشته بود معاونان کومار دربارهٔ این بازنگری با او اختلاف داشته‌اند.
خبرگزاری فرانسه به نقل از منتقدان نوشت این روند به‌طور نامتناسبی اقلیت‌ها، به‌ویژه مسلمانان، را تحت تأثیر قرار داده است. بی‌بی‌سی نیز گزارش داد در بسیاری از ایالت‌ها ده‌ها هزار نفر می‌گویند به اشتباه از فهرست‌ها حذف شده‌اند. در مقابل، به گزارش سی‌ان‌ای، حزب بهاراتیا جاناتا محبوبیت مودی و رشد اقتصادی هند را دلیل برتری انتخاباتی خود می‌داند و مخالفان را به گمراه کردن افکار عمومی متهم می‌کند. خود کومار به گزارش همین منبع اظهارنظری نکرده است.
۴. از طنز اینترنتی تا چالش سیاسی برای مودی
به گزارش بی‌بی‌سی، این جنبش در ماه مه پس از آن شکل گرفت که رئیس دیوان عالی هند برخی جوانان بیکار را به «سوسک» تشبیه کرد؛ او بعدها گفت سخنانش نادرست تفسیر شده است. دیپکه در ایکس نوشت: «اگر همهٔ سوسک‌ها با هم متحد شوند چه؟» و پستش فراگیر شد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، اعتراض‌های این جنبش در ژوئیه به استعفای وزیر آموزش هند انجامید؛ عقب‌نشینی‌ای کم‌سابقه از سوی دولت مودی. به گزارش سی‌ان‌ای، این اعتراض‌ها چند ماه پیش از مجموعه‌ای از انتخابات مهم ایالتی که از اوایل ۲۰۲۷ آغاز می‌شود، برگزار می‌شوند.
بازداشت‌ها واکنش‌های بین‌المللی هم داشت. به گزارش خبرگزاری فرانسه، دفتر حقوق بشر سازمان ملل خواستار آزادی فوری و بی‌قیدوشرط همهٔ کسانی شد که در دهلی «خودسرانه بازداشت» شده‌اند و دولت هند این اظهارنظر را «نابجا» خواند. راهول گاندی، رهبر حزب کنگره، هم اعلام کرد روز دوشنبه همراه با «هر کسی که به دموکراسی باور دارد» به سوی دیوان عالی راهپیمایی می‌کند.
جمع‌بندی
اعتراض جوانان هند به بازنگری فهرست رأی‌دهندگان، که به گزارش بی‌بی‌سی دست‌کم ۱۳۰ میلیون نام را از فهرست‌ها حذف کرده، در دو روز گذشته به بازداشت هزاران نفر، تعطیلی بخش‌هایی از حمل‌ونقل دهلی و ورود دیوان عالی انجامید. رهبران آزادشدهٔ جنبش بر ادامهٔ اعتراض مسالمت‌آمیز تا استعفای رئیس کمیسیون انتخابات تأکید دارند. در مقابل، کمیسیون انتخابات و حزب حاکم هرگونه تخلف را رد می‌کنند و کمیسیون می‌گوید افرادی که به اشتباه حذف شده‌اند می‌توانند دوباره ثبت‌نام کنند. این جنبش پیش‌تر با اعتراض‌هایش در ژوئیه وزیر آموزش را به استعفا واداشته بود و اکنون چند ماه پیش از انتخابات ایالتی ۲۰۲۷ دوباره به میدان آمده است. پرسش اصلی این است که حکم دیوان عالی و فشار مخالفان، از جمله راهپیمایی اعلام‌شدهٔ حزب کنگره، دولت مودی را به بازنگری در این روند وادار می‌کند یا نه.
ارجاعات
پست‌های تیتروار
- خبرگزاری فرانسه، ادامهٔ اعتراض رهبران جنبش پس از آزادی (کاور): https://titrvar.com/posts/2lnk1jlm3yen
- رویترز، بازداشت صدها معترض در دهلی در روز دوم: https://titrvar.com/posts/kwqntu732t2k
- بلومبرگ، بازداشت بنیان‌گذار جنبش پیش از تجمع: https://titrvar.com/posts/dt2w7hneb78a
- آنسا، بازداشت هزاران نفر در اعتراض‌های دهلی نو: https://titrvar.com/posts/vw6mw3qnd31w
منابع خارجی