یک سال پس از آتش‌بس غزه؛ حملات روزانه، بازسازی متوقف و وعده‌های اجرانشده

شنبه ۱۸ مهر (۱۰ اکتبر)، نخستین سالگرد اجرای آتش‌بس غزه، با حملات تازهٔ اسرائیل همراه بود. به گزارش الجزیره به نقل از منابع پزشکی، دست‌کم هشت فلسطینی، از جمله شهد عبدالرزاق النجار هشت‌ساله، در حملات آن روز کشته شدند و وزارت بهداشت غزه اعلام کرد از زمان اجرای آتش‌بس در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ دست‌کم ۱۴۸۱ نفر کشته و ۵۲۵۴ نفر زخمی شده‌اند. شامگاه همان روز، به گزارش خبرگزاری آناتولی، جنگنده‌های اسرائیلی پس از صدور هشدار تخلیه، چهار خانه را در شهر غزه و دیرالبلح ویران کردند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، یک سال پس از آنکه دونالد ترامپ پایان جنگ غزه را اعلام کرد، بیشتر وعده‌های بلندمدت این توافق محقق نشده است.

۱. آتش‌بسی که حملات را متوقف نکرد

به گزارش خبرگزاری فرانسه، اسرائیل شدت حملات خود را کاهش داده اما تقریباً هر روز غزه را هدف قرار می‌دهد؛ این خبرگزاری شمار کشته‌شدگان پس از آتش‌بس را به نقل از وزارت بهداشت غزه، که به نوشتهٔ آن ارقامش از نظر سازمان ملل دقیق شمرده می‌شود، حدود ۱۴۵۰ نفر ذکر کرده است. بی‌بی‌سی به نقل از همین وزارتخانه نوشت تنها در یک هفتهٔ گذشته بیش از ۳۰ نفر کشته شده‌اند و بیش از ۳۰۰ کودک از آغاز آتش‌بس جان باخته‌اند. به گزارش بی‌بی‌سی، اسرائیل می‌گوید نیروهای حماس را هدف می‌گیرد و حماس را به نقض مداوم آتش‌بس متهم می‌کند؛ همین رسانه گزارش داده دست‌کم هفت سرباز اسرائیلی از آغاز آتش‌بس در غزه کشته شده‌اند.

به گزارش الجزیره، در حملات روز شنبه چهار نفر در نزدیکی میدان حیدر عبدالشافی در غرب شهر غزه کشته شدند و قربانیان دیگری در محلهٔ التفاح، شمال غزه و خان‌یونس گزارش شد. خبرگزاری آناتولی هم به نقل از شاهدان نوشت حملات شامگاه شنبه خانه‌هایی در محله‌های شجاعیه، ۱۷ و رمال در شهر غزه و خانه‌ای متعلق به خانوادهٔ البحیصی در دیرالبلح را ویران کرد و ده‌ها ساختمان مجاور آسیب دید؛ به گفتهٔ منابع آناتولی، در این حملات تلفاتی گزارش نشد. به گزارش الجزیره، وزارت بهداشت غزه شمار کل کشته‌شدگان از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ را دست‌کم ۷۴ هزار و ۳۷۰ نفر اعلام کرده است.

۲. وعده‌های معلق: خط زرد، خلع سلاح و بازسازی

به گزارش خبرگزاری فرانسه، مهم‌ترین بخش اجراشدهٔ توافق، آزادی ۲۰ گروگان زندهٔ باقی‌مانده سه روز پس از اعلام آن بود و آتش‌بس برای اسرائیل یک سال آرامش در جبههٔ غزه، بدون شلیک راکت از سوی حماس، به همراه داشته است. اما به نوشتهٔ همین خبرگزاری، نیروهای اسرائیلی که طبق توافق مجاز به ماندن در ۵۳ درصد غزه بودند، اکنون بر اساس گزارش‌های رسمی حدود ۷۰ درصد آن را در کنترل دارند. دیدبان حقوق بشر مساحت منطقهٔ پشت «خط زرد» را حدود ۶۴ درصد نوار غزه برآورد کرده و می‌گوید جابه‌جایی این خط به سمت غرب، ۲٫۱ میلیون ساکن غزه را در باریکه‌ای کوچک‌تر محصور کرده است.

مرحلهٔ دوم توافق بر سر خلع سلاح گره خورده است. به گزارش خبرگزاری فرانسه، حماس پس از انتخاب خلیل الحیه به رهبری در ژوئیه اعلام کرد سلاح‌هایش را تحویل می‌دهد، اما این کار را انجام نداده و اسرائیل هم در مقابل عقب‌نشینی را آغاز نکرده است؛ بنیامین نتانیاهو خواستار خلع سلاح قابل‌راستی‌آزمایی «تا آخرین تفنگ» شده است. به گزارش بی‌بی‌سی، حماس تحویل سلاح‌های سنگین را به پایان «همهٔ اشکال تجاوز» و عقب‌نشینی نیروهای اسرائیلی مشروط کرده است. خبرگزاری فرانسه همچنین نوشت ترامپ در ژانویه ۱۰ میلیارد دلار برای «هیئت صلح» وعده داد، اما تاکنون پولی به بازسازی غزه نرسیده است؛ این هیئت در سپتامبر طرحی شش‌ماهه به ارزش ۲٫۴۵ میلیارد دلار پیشنهاد کرد. به گزارش دیدبان حقوق بشر به نقل از اتحادیهٔ اروپا و سازمان ملل، نیاز بازسازی غزه در دههٔ آینده ۷۱٫۴ میلیارد دلار برآورد می‌شود.

۳. زمستانی دیگر زیر چادر

دیدبان حقوق بشر به نقل از گروه سرپناه فلسطین گزارش داد ۹۴ درصد جمعیت غزه سرپناه مناسب ندارند، نزدیک به دوسوم واحدهای مسکونی ویران شده و بیش از نیمی از خانوارهای مورد بررسی در چادر زندگی می‌کنند. به گزارش همین سازمان، ۹۳ درصد مدارس ویران یا آسیب‌دیده‌اند و تنها ۳۵ بیمارستان از ۵۷ بیمارستان و بیمارستان صحرایی غزه به‌طور نسبی فعال‌اند. سارا سنبر، پژوهشگر این سازمان، گفت: «جهان بیرون ممکن است در توهمی خطرناک باشد که زندگی در غزه به حالت عادی بازمی‌گردد، اما واقعیت داستان بسیار متفاوتی را روایت می‌کند.»

به گزارش خبرگزاری تسنیم، بیش از ۱۰۰ سازمان بشردوستانه و حقوق بشری، از جمله عفو بین‌الملل، شورای پناهندگان نروژ، سازمان نجات کودکان و آکسفام، در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند: «آتش‌بس فقط در حد نام وجود دارد.» یان اگلند، دبیرکل شورای پناهندگان نروژ، در این بیانیه گفت: «مایهٔ شرمساری است که یک سال کامل پس از امضای آتش‌بس، وضعیت فلسطینیان در غزه این‌قدر اندک بهبود یافته است.» اینگر اشینگ، مدیرعامل سازمان نجات کودکان، هم گفت از زمان آتش‌بس «تقریباً هر روز یک کودک کشته شده است.» ان‌بی‌سی نیوز نیز گزارش داد آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، این هفته هشدار داده است آتش‌بس «هنوز امنیت، کمک بشردوستانهٔ کافی یا مسیری معتبر به سوی بازیابی و صلح» فراهم نکرده است.

۴. از واشنگتن تا تهران: واکنش‌ها به سالگرد

به گزارش خبرگزاری آناتولی، صدها معترض روز شنبه مقابل ساختمان کنگرهٔ آمریکا خواستار تحریم تسلیحاتی کامل و تحریم اسرائیل شدند؛ تجمعی که سه هفته پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر و به مناسبت سومین سال آغاز جنگ غزه برگزار شد. ایزابلا جاویدان از شورای ملی ایرانیان آمریکا در این تجمع، به نقل از آناتولی، عملیات اسرائیل در غزه را با عملیات نظامی در لبنان و ایران پیوند داد و گفت: «این‌ها تراژدی‌های جداگانه نیستند.» نوهاد عکار از جنبش جوانان فلسطین هم به آناتولی گفت معترضان می‌خواهند نمایندگان منتخب را بابت کمک نظامی آمریکا به اسرائیل پاسخگو کنند.

رسانه‌های ایران سالگرد آتش‌بس را با تأکید بر ادامهٔ حملات پوشش دادند. پرس‌تی‌وی در گزارشی از خان‌یونس نوشت به گفتهٔ گزارش‌های رسمی، اسرائیل در طول این یک سال بیش از ۵۰۰۰ بار آتش‌بس را نقض کرده است. موضع وزارت امور خارجهٔ ایران نیز از همان هفته‌های نخست آتش‌بس روشن بوده است: به گزارش خبرگزاری ایکنا، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در مهر ۱۴۰۴ گفت موارد متعدد نقض آتش‌بس «مسئولیت کشورهای ضامن آتش‌بس را سنگین‌تر از قبل می‌کند» و ایران از ابتدا ضمن تأکید بر توقف کشتار در غزه، نگرانی خود را از نقض آتش‌بس اعلام کرده است.

جمع‌بندی

آتش‌بس غزه در سالگرد نخست خود، به روایت خبرگزاری‌ها، سازمان‌های حقوق بشری و سازمان ملل، بمباران گسترده را متوقف کرده و گروگان‌ها را آزاد کرده است، اما کشتار روزانه، گسترش کنترل نظامی اسرائیل فراتر از خط توافق‌شده و توقف کامل بازسازی ادامه دارد. گرهٔ اصلی در مرحلهٔ دوم است: اسرائیل عقب‌نشینی را به خلع سلاح کامل حماس مشروط کرده و حماس تحویل سلاح را به پایان حملات و عقب‌نشینی اسرائیل. در این میان، وعده‌های مالی «هیئت صلح» هنوز به غزه نرسیده و بیش از دو میلیون نفر با زمستانی دیگر در چادر روبه‌رو هستند. با نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، پرسش اصلی این است که آیا کشورهای ضامن توافق برای اجرای تعهدات فشار مؤثری وارد می‌کنند یا آتش‌بس، به تعبیر سازمان‌های بشردوستانه، «فقط در حد نام» باقی می‌ماند.

ارجاعات

پست‌های تیتروار

منابع خارجی