اعتراض سراسری دانش‌آموزان فرانسه؛ گاز اشک‌آور در پاریس و تعلیق کلاس‌ها برای «دموکراسی داخلی»

در سومین موج اعتراض سراسری دانش‌آموزان فرانسه، ده‌ها هزار نفر در شهرهای مختلف به خیابان آمدند؛ در پاریس و چند شهر دیگر با گاز اشک‌آور و درگیری همراه شد. نخست‌وزیر سباستین لکُرنو ضمن رد اتهام «سرکوب سیاسی پلیس»، تعلیق کلاس‌های دبیرستان تا پایان هفته را برای گفت‌وگوی داخلی اعلام کرد. اتحادیه‌های دانش‌آموزی خواستار میلیاردها یورو بودجه و جایگزینی معلمان غایب‌اند؛ آمار بازداشت و مجروحان از میانه سپتامبر بالا رفته است.

در حالی که اتحادیه‌های دانش‌آموزی فرانسه «عمل سوم» اعتراض به کمبود معلم، ازدحام کلاس و فرسودگی ساختمان‌ها را برگزار می‌کردند، گزارش‌های خبری از شلیک گاز اشک‌آور در حاشیه راهپیمایی پاریس و چند شهر دیگر خبر دادند. مقام‌های دولتی از یک سو آمار مشارکت و مجروحان را منتشر کردند و از سوی دیگر کلاس‌های دبیرستان را برای چند روز به حالت تعلیق درآوردند تا فضایی برای گفت‌وگوی داخل مدارس باز شود؛ اقدامی که هم‌زمان با فشار سیاسی پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری آینده فرانسه و اختلاف بر سر نقش پلیس و احزاب چپ رادیکال خوانده می‌شود.

۱. گاز اشک‌آور و راهپیمایی سراسری

الجزیره انگلیسی (https://titrvar.com/posts/3l0m58s5trq4) گزارش داد پلیس به سوی معترضانی که راه دبیرستان‌های فرانسه را مسدود کرده بودند گاز اشک‌آور شلیک کرده است؛ در حالی که ده‌ها هزار دانش‌آموز و فعال در سراسر کشور برای بهبود نظام آموزشی تجمع کرده‌اند. در گزارش مفصل‌تر همان روز در وب‌سایت الجزیره (با ارجاع به رویترز) آمده است که راهپیمایی‌ها از شهرهایی مانند مارسی، نانت و لیون آغاز شد و در استراسبورگ، لیون و رن گاه به خشونت کشید؛ معترضان آتش روشن کردند و پرتابه پرتاب کردند و پلیس نیز گاز اشک‌آور به کار برد.

آنسا (https://titrvar.com/posts/mws2vvqr21x6) از نخستین درگیری‌ها در حاشیه راهپیمایی دانشجویی/دانش‌آموزی پاریس خبر داد و به نقل از رسانه‌های فرانسوی نوشت تنش در میدان ناسیون — مقصد راهپیمایی که از میدان رپوبلیک آغاز شده بود — بالا گرفت. آنسا به نقل از روزنامه «لو پاریزین» افزود ترقه به سمت نیروهای انتظامی پرتاب شد و مأموران با گاز اشک‌آور پاسخ دادند. در پوشش زنده آنسا همچنین از باریکاد و گاز اشک‌آور در استراسبورگ و تنش در لیون و مارسی سخن رفت.

۲. آمار مشارکت، انسداد مدارس و مطالبات

وزارت کشور فرانسه، به گزارش آنسا در به‌روزرسانی عصرگاهی، مشارکت در «عمل سوم» را دست‌کم حدود ۲۵۶ هزار نفر در سراسر کشور اعلام کرد که از این میان حدود ۵۶ هزار نفر در پاریس بودند؛ اتحادیه‌ها رقم بالاتر حدود ۴۵۰ هزار نفر (حدود ۱۰۰ هزار در پاریس) را مطرح کردند. گاردین پیش‌تر به نقل از وزارت کشور از حدود ۸۶ هزار معترض در شهرهای خارج از پاریس در ساعات صبح سخن گفته و نوشته بود اتحادیه ملی دانش‌آموزان دبیرستانی مدعی انسداد یا تعطیلی حدود ۱۸۰۰ از حدود ۳۷۰۰ دبیرستان کشور در آن روز است. وزارت آموزش فرانسه به گزارش فرانس‌اینفو/اِی‌اف‌پی اعلام کرد کلاس‌ها در ۸۹۱ مؤسسه به‌طور کامل یا جزئی معلق شده است.

مطالبات محوری، به نقل از پوشش گاردین و الجزیره، شامل جایگزینی معلمان غایب، بازنگری در طول روز طولانی مدرسه، تعمیر ساختمان‌های فرسوده و افزایش منابع است. سخنگوی اتحادیه دانشجویی در پوشش آنسا خواستار گذاشتن «۱۰ میلیارد روی میز» و پایان آنچه «تحقیر» خواند شد.

۳. واکنش دولت: تعلیق کلاس‌ها و رد اتهام سرکوب

سباستین لکُرنو، نخست‌وزیر، در مجلس ملی اعلام کرد کلاس‌های عادی دبیرستان از فردای آن روز تا جمعه برای برگزاری «زمان دموکراسی داخلی» با دانش‌آموزان و تیم مدیریت مدرسه معلق می‌شود؛ خبری که فرانس ۲۴/اِی‌اف‌پی و پوشش آنسا تأیید کردند. لکُرنو گفت سوختن یک دبیرستان وضعیت ساختمان‌ها را بهتر نمی‌کند و حمله به معلم جایگزینی معلمان را تسهیل نمی‌کند، و ادعای «دستور سیاسی سرکوب پلیسی» را «دروغ» خواند. او همچنین پنج محور کاری برای پاسخ به مطالبات دانش‌آموزان اعلام کرده و از وزرا خواسته تا پایان اکتبر پیشنهاد بدهند؛ الجزیره به نقل از گزارشگر خود به محدودیت بودجه و بدهی عمومی فرانسه به‌عنوان مانع احتمالی اجرای سریع اشاره کرده است.

یائل براون-پیوه، رئیس مجلس ملی، در پست (https://titrvar.com/posts/bj2lrzyw2q4a) خواستار آرامش و گفت‌وگو شد و نوشت دولت باید به مطالبات مشروع دانش‌آموزان دبیرستانی گوش دهد، اما همراهی این مطالبات با خشونت علیه جوانان یا نیروهای انتظامی را تحمل‌ناپذیر دانست.

۴. تلفات، بازداشت‌ها و جدال بر سر خشونت

به گفته لکُرنو در مجلس (پوشش آنسا و گاردین)، از آغاز موج اعتراض از میانه سپتامبر حدود ۲۱۵ دانش‌آموز، ۸۵ کارمند آموزش عمومی و حدود ۷۱۵ تا ۷۲۵ نیروی پلیس و ژاندارمری مجروح شده‌اند. وزارت کشور حدود ۶۱۰۰ بازداشت از آغاز اعتراضات اعلام کرده که اکثریت قریب‌به‌اتفاق آنان زیر ۱۸ سال‌اند؛ وزارت دادگستری از پیگرد بیش از ۱۸۰۰ نفر از جمله حدود ۱۴۸۳ نوجوان سخن گفته است. گاردین به نقل از وزارت آموزش نوشته از آغاز اعتراضات ۲۴ مدرسه سوخته یا غارت شده است.

در پوشش الجزیره و گاردین آمده که روز دوشنبه نوجوانی ۱۵ ساله در شمال فرانسه دست خود را از دست داد؛ روزنامه محلی «لا ووا دو نُر» نوشته بود او پس از برداشتن نارنجک پراکنده پلیس دست و بخشی از ساعد را از دست داده است. عفو بین‌الملل، به نقل از گاردین، از آنچه «سرکوب نامتناسب» خواند انتقاد کرده و وزیر کشور از گشایش ۱۰ تحقیق داخلی درباره اتهام خشونت پلیس سخن گفته است. دولت حزب «فرانسه نافرمان» را به دمیدن در آتش متهم کرده و ژان-لوک ملانشون از اعتراضات حمایت کرده و در عین حال به پرهیز از خشونت فراخوانده است.

۵. زمینه سیاسی و استمرار جنبش

گزارش‌ها می‌گویند اعتراض از حدود دو هفته پیش در حومه‌های شمالی پاریس آغاز و سپس سراسری شد. گاردین یادآوری کرده این فشار حدود هفت ماه پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری برای جانشینی امانوئل ماکرون و در شرایط نگرانی سرمایه‌گذاران از کسری بودجه و بدهی فرانسه رخ می‌دهد. الجزیره از پیوستن اتحادیه‌های معلمان، والدین و حتی برخی اتحادیه‌های دیگر به راهپیمایی‌ها خبر داده است. با اعلام تعلیق کلاس‌ها و همزمان استمرار تهدید به ادامه انسداد از سوی سازمان‌های دانش‌آموزی، هفته پیشِ رو آزمون ظرفیت دولت برای مهار خشونت و پاسخ ملموس به مطالبات آموزشی خواهد بود.

جمع‌بندی

«عمل سوم» اعتراض دبیرستانی فرانسه با مشارکت ده‌ها تا صدها هزار نفر (بسته به منبع دولتی یا اتحادیه‌ای)، درگیری و گاز اشک‌آور در چند شهر، و اعلام تعلیق چندروزه کلاس‌ها برای گفت‌وگوی داخلی همراه شد. دولت مطالبات را در ظاهر به رسمیت می‌شناسد اما خشونت را محکوم و اتهام سرکوب سازمان‌یافته را رد می‌کند؛ اتحادیه‌ها بودجه و نیروی آموزشی بیشتر می‌خواهند و آمار بازداشت و مجروحان نشان‌دهنده عمق تنش است. نتیجه به توانایی پاریس در تبدیل «دموکراسی داخلی» اعلام‌شده به اصلاحات ملموس، بدون تشدید رویارویی خیابانی، بستگی دارد.

ارجاعات