کشورهای جهان در ایروان کارنامهٔ اهداف تنوع زیستی را بررسی می‌کنند

به گزارش خبرگزاری فرانسه، نزدیک به ۲۰۰ کشور در ارمنستان گرد آمده‌اند تا دربارهٔ پیمانی برای حفاظت از طبیعت مذاکره کنند که اهدافش در حال دور شدن از دسترس است. خبرگزاری رویترز نیز نوشت کشورها از بیشتر اهداف جهانی عقب‌اند و اختلاف بر سر تأمین مالی همچنان حل نشده است. این نشست که «کاپ ۱۷» تنوع زیستی نامیده می‌شود، به گفتهٔ اخبار سازمان ملل از ۲۷ مهر تا ۸ آبان (۱۹ تا ۳۰ اکتبر) ادامه دارد. پیش از آغاز آن، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در نشست سران در ایروان سخنرانی کرد.

۱. تنوع زیستی و کنوانسیون آن چیست؟

کنوانسیون تنوع زیستی پیمانی بین‌المللی است که به گفتهٔ شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، از سال ۱۹۹۲ زیر نظر سازمان ملل فعالیت می‌کند. به گزارش سازمان حفاظت محیط زیست که پیام ما منتشر کرده، ایران در سال ۱۳۷۵ به این کنوانسیون پیوسته است. به نوشتهٔ وب‌سایت کاربن بریف، ۱۹۶ عضو این کنوانسیون از ۲۷ مهر تا ۸ آبان متن ده‌ها تصمیم حقوقی را مذاکره می‌کنند. به گزارش برنامهٔ محیط زیست سازمان ملل، کارشناسان از بحرانی در طبیعت سخن می‌گویند که ساختهٔ دست انسان است و یک میلیون گونه را به سوی انقراض می‌برد.

۲. چارچوب کونمینگ-مونترال و هدف «۳۰ در ۳۰»

به گزارش اخبار سازمان ملل، چارچوب جهانی تنوع زیستی کونمینگ-مونترال در سال ۲۰۲۲ تصویب شد و ۲۳ هدف برای سال ۲۰۳۰ و چهار هدف بلندمدت برای ۲۰۵۰ دارد. شناخته‌شده‌ترین هدف آن «۳۰ در ۳۰» است: حفاظت از ۳۰ درصد خشکی‌ها و دریاها تا سال ۲۰۳۰. به نوشتهٔ برنامهٔ محیط زیست سازمان ملل، احیای ۳۰ درصد بوم‌سازگان‌های تخریب‌شده نیز از اهداف این چارچوب است. به گفتهٔ همین نهاد، سهم خشکی‌ها و آب‌های داخلی تحت حفاظت از سال ۲۰۲۰ افزایش یافته و به ۱۸ درصد رسیده است، هرچند این افزایش احتمالاً برای رسیدن به هدف ۳۰ درصدی سال ۲۰۳۰ به‌اندازهٔ کافی سریع نیست.

۳. کارنامهٔ نیمهٔ راه

به گزارش اخبار سازمان ملل، نزدیک به ۹۰ درصد از ۱۹۶ عضو کنوانسیون اهداف ملی تنوع زیستی تعیین کرده‌اند. با این حال، کمتر از نیمی از اهداف ملی ارزیابی‌شده در مسیر تحقق قرار دارند. به نوشتهٔ کاربن بریف، کنوانسیون تنوع زیستی دریافته است که کشورها در مسیر تحقق ۲۲ هدف از ۲۳ هدف چارچوب نیستند. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، به گزارش اخبار سازمان ملل روز جمعه به رهبران در ایروان گفت: «در نیمهٔ راه ۲۰۳۰، ایروان لحظهٔ پاسخ‌گویی ماست.»

۴. پول، محور اصلی مذاکرات

به گزارش اخبار سازمان ملل و به گفتهٔ پارویر هوهانیسیان، سفیر ارمنستان در سازمان ملل، این چارچوب دستیابی به دست‌کم ۲۰۰ میلیارد دلار در سال از همهٔ منابع تا ۲۰۳۰ را هدف گرفته است. از این مبلغ، دست‌کم ۳۰ میلیارد دلار باید از محل تأمین مالی بین‌المللی باشد. به نوشتهٔ کاربن بریف، اختلاف بر سر سازوکار مالی سبب شد کاپ ۱۶ در کالی کلمبیا در اکتبر ۲۰۲۴ معلق شود. به نوشتهٔ همین وب‌سایت، کشورهای جنوب جهانی خواهان سازوکاری جداگانه زیر نظر کنوانسیون‌اند و کشورهای شمال عمدتاً سازوکار موجود در تسهیلات جهانی محیط زیست را ترجیح می‌دهند. برنامهٔ محیط زیست سازمان ملل نیز نوشته است که اکنون ۹۰ درصد منابع مالی حوزهٔ طبیعت از منابع دولتی تأمین می‌شود.

۵. حضور ایران در ایروان

به گزارش سازمان حفاظت محیط زیست که خبرگزاری مهر منتشر کرده، حمید ظهرابی، معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی این سازمان، گفت این نخستین بار است که عالی‌ترین مقام اجرایی کشور در این سطح در اجلاس کنوانسیون تنوع زیستی حضور می‌یابد. به گزارش خبرگزاری تسنیم، رئیس‌جمهور پزشکیان در سخنرانی خود جنگ را عامل مستقیم نابودی طبیعت خواند و گفت: «جنگ، جنگل‌ها را می‌سوزاند، تالاب‌ها را تخریب می‌کند، خاک و آب را آلوده می‌سازد.» او افزود: «کشورهایی که تحت تحریم‌های اقتصادی هستند و یا در معرض تجاوزات نظامی قرار گرفته‌اند، نباید به‌تنهایی هزینه‌های زیست‌محیطی تحریم‌ها و یا جنگ‌هایی را که آغازگر آن نبوده‌اند، تحمل کنند.» رئیس‌جمهور حفاظت از تنوع زیستی را «یکی از عرصه‌های مهم دیپلماسی صلح» توصیف کرد.

ظهرابی در یادداشتی در روزنامهٔ ایران نوشت آتش‌سوزی‌های ناشی از جنگ نزدیک ۲۷ هزار هکتار از جنگل‌ها و مراتع ایران را طعمهٔ حریق کرده است. به نوشتهٔ او، برنامهٔ ملی تنوع زیستی ایران زمینه‌سازی برای افزایش سطح مناطق تحت حفاظت به ۲۸ درصد را در بر دارد.

جمع‌بندی

بر پایهٔ گزارش‌های نهادهای سازمان ملل، نشست ایروان نخستین بازبینی رسمی چارچوبی است که جهان برای توقف نابودی طبیعت تا ۲۰۳۰ تصویب کرده است. به گزارش همین نهادها، با گذشت نیمی از مهلت، بیشتر اهداف عقب‌اند و شکاف تأمین مالی حل نشده است. هامبارتسوم ماتئوسیان، وزیر محیط زیست ارمنستان و رئیس کاپ ۱۷، به اخبار سازمان ملل گفت این نشست باید روشن کند «کجا ایستاده‌ایم، چه چیزی جواب می‌دهد، پیشرفت در کجا کم است و چه باید تغییر کند». به گفتهٔ رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، ایران این اجلاس را فرصتی برای جلب توجه جهانی به آثار جنگ و تحریم بر زیستگاه‌ها می‌داند.

ارجاعات

پست‌های تیتروار

منابع خارجی