لولا داسیلوا برای چهارمین بار رئیس‌جمهور برزیل شد؛ بولسونارو نپذیرفت

لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس‌جمهور برزیل، در دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری روز یکشنبه ۳ آبان بر سناتور فلاویو بولسونارو پیروز شد و برای چهارمین بار به ریاست‌جمهوری این کشور رسید. به گزارش بی‌بی‌سی، دادگاه عالی انتخابات برزیل پس از شمارش همهٔ آرا سهم لولا را ۵۱٫۷۹ درصد و سهم بولسونارو را ۴۸٫۲۱ درصد اعلام کرد؛ اما بولسونارو نتیجه را نپذیرفته و گفته است خواستار ابطال انتخابات می‌شود.

۱. نتیجهٔ رسمی و فاصلهٔ دو نامزد

الجزیره انگلیسی بامداد دوشنبه ۴ آبان (حدود ساعت ۳:۴۵ به وقت تهران) به نقل از نهاد رسمی انتخابات برزیل خبر داد که لولا رسماً برندهٔ انتخابات اعلام شده است. خبرگزاری‌های افه و آنادولو نیز در همان دقایق، با شمارش بیش از ۹۹ درصد شعبه‌ها، سهم لولا را ۵۱٫۷۵ درصد در برابر ۴۸٫۲۵ درصد بولسونارو گزارش کردند.

بی‌بی‌سی پس از شمارش کامل آرا ارقام نهایی ۵۱٫۷۹ و ۴۸٫۲۱ درصد را به نقل از دادگاه عالی انتخابات آورده است. به نوشتهٔ آسوشیتدپرس، لولا با شمارش همهٔ آرا نزدیک به ۴٫۴ میلیون رأی از رقیب خود پیش افتاد. آنادولو شمار آرای لولا را بیش از ۶۰ میلیون رأی معتبر ذکر کرده است.

۲. بازگشتی بی‌سابقه پس از شکست در دور نخست

به نوشتهٔ بی‌بی‌سی، فلاویو بولسونارو در دور نخست انتخابات در ۱۲ مهر از لولا پیش افتاده بود و بسیاری تصور نمی‌کردند لولا بتواند در سه هفته نتیجه را برگرداند. افه این پیروزی را «بازگشتی بی‌سابقه در تاریخ دموکراتیک» برزیل توصیف کرده است. رافائل کورئا، رئیس‌جمهور پیشین اکوادور، نیز به نقل افه گفته است این نخستین بار از زمان بازگشت دموکراسی به برزیل است که نتیجهٔ دور نخست برگردانده می‌شود.

بی‌بی‌سی بازگشت کارزار لولا را حاصل تظاهرات خیابانی و تبلیغات گسترده در شبکه‌های اجتماعی دانسته است. خود لولا نیز به گزارش افه در سخنرانی پیروزی از جوانان به خاطر حضور در خیابان‌ها «برای دفاع از دموکراسی» قدردانی کرد و کاهش شمار رأی‌ندادگان نسبت به دور نخست را از عوامل پیروزی خواند.

شمارش آرا نیز فرازونشیب داشت: به گزارش افه، بولسونارو در مراحل میانی شمارش با حدود ۵۰٫۴ درصد پیشتاز بود، اما با پیشرفت شمارش، لولا دوباره جلو افتاد.

۳. تمدید دوساعتهٔ رأی‌گیری؛ محور اعتراض بولسونارو

به گزارش افه، کریستیانو زانین، قاضی دیوان عالی فدرال برزیل، پس از بسته شدن بیشتر حوزه‌ها در ساعت ۱۷ به وقت محلی، دستور داد رأی‌گیری دو ساعت تمدید شود و شمارش آرا که آغاز شده بود متوقف شد. آنادولو علت این تصمیم را اختلال در حمل‌ونقل عمومی و آب‌وهوای نامساعد در برخی مناطق اعلام کرده است. به نوشتهٔ افه، کارزار لولا در درخواست خود مدعی شده بود برخی شهرداران مخالف دولت، حمل‌ونقل عمومی را در مناطق حامی حزب کارگران مختل کرده‌اند تا رأی‌دهندگان به صندوق‌ها نرسند.

الجزیره انگلیسی به نقل از یک مقام ارشد گزارش داد پلیس فدرال برزیل تحقیقاتی را در پنج ایالت دربارهٔ جرایم احتمالی مرتبط با این اختلالات آغاز کرده است. به نوشتهٔ بی‌بی‌سی، کارزار بولسونارو نیز مانند کارزار رقیبش خواستار باز ماندن حوزه‌ها برای مدت طولانی‌تر شده بود.

۴. بولسونارو: «به رسمیت شناختن این انتخابات غیرممکن است»

به گزارش افه، فلاویو بولسونارو، نامزد حزب لیبرال، در اظهاراتی کوتاه در برازیلیا گفت: «به رسمیت شناختن انتخابات در این شرایط غیرممکن است. خواستار ابطال این انتخابات خواهم شد.» او اعلام کرد نتیجه را در دادگاه به چالش می‌کشد و تصمیم قاضی زانین را «غیرقابل‌قبول» و غیرقانونی خواند.

بولسونارو به نقل افه یادآوری کرد که زانین پیش‌تر وکیل شخصی لولا بوده است و گفت او «قواعد بازی را در میانهٔ بازی تغییر داد». به گفتهٔ او، قاضی دیوان عالی فدرال در کاری مداخله کرد که رسیدگی به آن بر عهدهٔ دادگاه عالی انتخابات بود. افه همچنین گزارش داده است که اعلام دیرهنگام تمدید به مسئولان حوزه‌ها سردرگمی ایجاد کرد و برخی رأی‌دهندگان در ساعات تمدیدشده نتوانستند رأی بدهند، چون آرای صندوق آنان پیش‌تر شمارش و چاپ شده بود.

الجزیره انگلیسی نوشته است تمدید ساعات رأی‌گیری این پرسش را پیش کشیده که آیا کار به یک نبرد حقوقی می‌کشد یا نه. تا زمان نگارش این گزارش، واکنش رسمی دادگاه عالی انتخابات به درخواست ابطال در منابع بررسی‌شده دیده نشد.

۵. لولا: برزیل «حیاط خلوت هیچ‌کس» نیست

به گزارش افه، لولا در سخنرانی پیروزی در هتلی در سائوپائولو پیروزی خود را «شکست دروغ و انکارگرایی» خواند و گفت: «بهترین دوره‌ای را که یک رئیس‌جمهور در این کشور داشته است رقم خواهم زد.» او همچنین گفت برزیل «نمی‌پذیرد که حیاط خلوت هیچ‌کس باشد»؛ افه این جمله را اشاره‌ای به فشارهای آمریکا دانسته است. لولا افزود می‌خواهد برزیل در گفت‌وگوهای جهانی «محوری» باشد، نه «حاشیه‌ای».

لولا به نقل افه، پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی را به «دخالت» در روند انتخابات متهم کرد و گفت باید قانون‌مند شوند. او دربارهٔ تقویت راست‌گرایان در کنگره نیز وعده داد برای تصویب طرح‌های دولت با نمایندگان «کار کند». به نوشتهٔ افه، دورهٔ جدید ریاست‌جمهوری او ۱۵ دی‌ماه (۵ ژانویهٔ ۲۰۲۷) آغاز می‌شود.

۶. واکنش‌های بین‌المللی

به گزارش افه، کلودیا شینبام، رئیس‌جمهور مکزیک، از نخستین کسانی بود که با نوشتن «زنده باد دموکراسی، مردم برزیل پیروز شدند» تبریک گفت. میگل دیاس‌کانل، رئیس‌جمهور کوبا، یاماندو اورسی، رئیس‌جمهور اورگوئه، و همچنین رهبران راست‌گرا مانند خوزه آنتونیو کاست، رئیس‌جمهور شیلی، سانتیاگو پنیا، رئیس‌جمهور پاراگوئه، و رودریگو پاز، رئیس‌جمهور بولیوی، نیز به لولا تبریک گفتند. افه افزوده است دولت‌های خاویر میلی در آرژانتین و رئیس‌جمهور کلمبیا تا آن زمان واکنشی نشان نداده بودند.

در خارج از منطقه، مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، و نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، در پیام‌هایی در شبکهٔ ایکس به لولا تبریک گفتند و مودی از تعمیق «شراکت راهبردی» هند و برزیل و پیشبرد «اولویت‌های مشترک جنوب جهانی» سخن گفت. به نوشتهٔ بی‌بی‌سی، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مستقیماً از فلاویو بولسونارو حمایت نکرده بود، اما «تردید اندکی» وجود دارد که دولت او ترجیح می‌داد یک محافظه‌کار در رأس برزیل باشد.

۷. چالش‌های دورهٔ چهارم: کنگره، بودجه و بازارها

بی‌بی‌سی می‌نویسد لولا باید با راست‌گراترین کنگرهٔ دوران دموکراتیک برزیل حکومت کند. به گزارش فرانس ۲۴ به نقل از خبرگزاری فرانسه، حزب لیبرال بولسونارو در انتخابات پارلمانی این ماه با ۱۲۱ کرسی از ۵۱۳ کرسی مجلس نمایندگان و ۲۸ کرسی از ۸۱ کرسی سنا به بزرگ‌ترین نیروی پارلمان تبدیل شده است.

فرانس ۲۴ به نقل از مائورو روشلین، اقتصاددان بنیاد گتولیو وارگاس، وضعیت مالی دولت را بزرگ‌ترین مشکل اقتصادی برزیل خوانده و نوشته است بدهی عمومی این کشور از ۸۰ درصد تولید ناخالص داخلی فراتر رفته است. همین گزارش یادآوری می‌کند که ترامپ سال گذشته در واکنش به پیگرد قضایی ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهور پیشین برزیل، تعرفه‌هایی بر این کشور وضع کرد و امسال نیز تعرفهٔ ۲۵ درصدی دیگری بر برخی کالاها افزود.

بلومبرگ نیز گزارش داد معامله‌گران پس از پیروزی لولا خود را برای زیان‌های سنگین در بازارهای برزیل آماده می‌کنند. به نوشتهٔ همین رسانه، قیمت قراردادهای آتی سویا در بورس شیکاگو به پایین‌ترین سطح دو ماه اخیر رسید، زیرا پیروزی لولا انتظار نزدیکی بیشتر برزیل و چین را افزایش داده است.

جمع‌بندی

پیروزی لولا با فاصلهٔ حدود ۳٫۶ واحد درصد، برزیل را در اردوگاه چپ نگه داشت و به گفتهٔ بی‌بی‌سی برخلاف روند راست‌گرایی در آمریکای لاتین بود؛ روندی که در آن آرژانتین، شیلی و کلمبیا اکنون رهبران محافظه‌کار دارند. با این حال، امتناع فلاویو بولسونارو از پذیرش نتیجه و درخواست ابطال، تمدید جنجالی ساعات رأی‌گیری را به محور احتمالی یک کشمکش حقوقی تبدیل کرده است. سرنوشت این اعتراض در دادگاه‌ها، توان لولا در تعامل با کنگرهٔ تحت تسلط راست‌گرایان و مدیریت رابطه با واشنگتن، سه آزمون اصلی دورهٔ چهارم او خواهد بود.

ارجاعات

پست‌های تیتروار

منابع خارجی